Niedziela Palmowa – Światowy Dzień Młodzieży

Niedziela Palmowa znana jest w Kościele od końca IV w. Celebrowano ją uroczyście w Jerozolimie. Dla nas jest początkiem obchodów Wielkiego Tygodnia, które zakończymy Paschą, czyli Niedzielą Wielkanocną. Jest to szósta niedziela Wielkiego Postu. Obchodzona jest ona na pamiątkę triumfalnego wjazdu Jezusa do Jerozolimy. W Polsce Niedziela Palmowa (II Niedziela Pasyjna) nazywana była też Niedzielą Kwietną, bo zwykle przypada w kwietniu, kiedy pokazują się pierwsze kwiaty.

Niedziela palmowa na Kurpiach

Zwyczaj poświęcania palm wprowadzono do liturgii dopiero w XI wieku. Uplecionymi i świeżo poświęconymi palemkami po mszy w Niedzielę Palmową lekko się okładano nawzajem, mówiąc: “Nie ja biję, palma bije, za tydzień wielki dzień, na 6 noc – Wielkanoc” i składano sobie przy tym jak najlepsze życzenia. Bicie wierzbowymi witkami pełniło funkcję swoistego rytuału. Miało ono pobudzić siły żywotne uderzanego, dziewczętom przysporzyć urody, a chłopcom odwagi. Palemkami klepano też zwierzęta, by były zdrowe przez cały rok. Poświęcone palmy, zatknięte za obrazy, czy krzyże, miały strzec domostwa od nieszczęść, chorób i złych mocy oraz zapewnić błogosławieństwo wszystkim domownikom. Wtykano także palmy na pola, aby Bóg strzegł zasiewów i plonów przed gradem, suszą i nadmiernym deszczem. Dawniej wierzono również w funkcje ochronne palmy więc skruszone rośliny z poświęconej palmy wrzucano do różnych leków, naparów, gdyż wierzono, że mają one lepsze właściwości lecznicze. Zgodnie z tradycją w Wielką Sobotę palmy są palone, aby popiół z nich mógł zostać użyty w czasie obchodów Środy Popielcowej w następnym roku.

Kurpiowskie palmy

W Polsce wykonywanie palm wielkanocnych ma bogatą tradycję. Szczególnie zwyczaj ten zachował się na Kurpiach w miejscowości Łyse oraz w Małopolsce w Lipnicy Murowanej, gdzie odbywają się corocznie konkursy na najdłuższą i najpiękniejszą palmę. Najprostszą, najbardziej znaną palmą była, jak i jest gałązka wierzbowa w pełni obsypana srebrnymi baziami (kotkami).

Tradycyjnie palmy robiono z tych roślin, które rosły nad rzeką – bo płynąca w nich woda dawała roślinom zieleń i życie, te rośliny odradzały się po zimie najszybciej. Była to m.in. wierzba i trawy oraz trzciny nadrzeczne. Polskie palmy wielkanocne najczęściej przypominają pionowe, smukłe bukiety kwiatów. Wysokość palmy uzależniona jest od gustu twórcy. Palmowy bukiet musi zawierać także tzw. rośliny wiecznie zielone np.: gałązkę tui, świerku, bukszpanu, borówek leśnych lub cisu. Całość przybierana jest kolorowymi wstążeczkami i suszonymi, sztucznymi lub papierowymi kwiatkami. Obecnie w całej Polsce bardzo popularne są tzw. palmy wileńskie, które mają kształt barwnych pałek (wałków). Robi się je z kwiatów, farbowanych kłosów, z różnych suszonych traw i mchów, misternie układanych i wiązanych na patykach. W kilku regionach Polski istnieje tradycja robienia okazałych palm osiągających niekiedy 2 i 3 metry wysokości. Są to: Karpaty Zachodnie, Podhale i Pogórze, ziemia sądecka i tarnowska, okolice Myślenic, Bochni i Wieliczki a także Kurpie. Te wysokie palmy występują w dwóch zasadniczych odmianach. Na południu Polski są to pęki długich prętów wierzbowych, leszczynowych lub wiklinowych. W kilku miejscach zostają przewiązane giętką wierzbową wicią zwieńczone wielkim, barwnym czubem, który stanowi bukiet z kwiatów, bazi i bukszpanu. Nie mogą zawierać żadnych metalowych części. Na szczycie takie palmy umieszcza się zazwyczaj złocisty krzyżyk.

Od 1986 roku zgodnie z wolą papieża  Jana Pawła II, w Niedzielę Palmową obchodzony jest też Światowy Dzień Młodzieży.

Opracowała Jadwiga Anders

Stanisław Karpionok
Absolwent KUL, zawodowy tłumacz na rosyjski, członek redakcji GP. Сzłonek Związku Tłumaczy Rosji.

Więcej od tego autora

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Powiązane

Podcast "Z Polską na Ty"spot_img

Ostatnie wpisy

Rok 2022 – rok polskiego romantyzmu

Romantyzm to szeroki nurt w kulturze, który dał nazwę epoce w historii sztuki i historii literatury trwającej od lat 90. XVIII wieku do lat...

BABCIU, DZIADKU, coś wam dam

BABCIU, DZIADKU, coś wam damJedno serce które mam.A w tym sercu same róże,ŻYJCIE NAM STO LAT, a nawet dłużej!21 i 22 stycznia w Polsce...

Bez względu na porę roku

"Bez względu na porę roku, dnia i stan pogody – stawię się w oznaczonym miejscu i godzinie i udam się w góry celem niesienia pomocy...

Chcesz być na bieżąco?

Zapisz się na newsletter Gazety Petersburskiej