Konferencja „Przyszłość szkoły polonijnej”

W dniach 9–11 października 2009 roku odbyła się w Szwecji, w Quality Hotel Konserthuset w Malmö, międzynarodowa konferencja polonijna p.t. „Przyszłość Szkoły Polonijnej”, zorganizowana przez Europejską Unię Wspólnot Polonijnych, Zrzeszenie Organizacji Polonijnych w Szwecji oraz Konsulat Generalny RP w Malmö.

W środowiskach polonijnych zaistniała potrzeba szerokiej dyskusji i współdziałania wszystkich podmiotów zaangażowanych w oświatę polonijną spowodowana strukturalną i programową reformą zaproponowaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Dodatkowymi czynnikami były: kryzys finansowy, który dotknął wszystkie kraje, nadchodzące wieści o likwidowaniu polskich szkół oraz fakt, że tysiące polskich dzieci i młodzieży nadal pozbawionych jest dostępu do nauki języka polskiego i przedmiotów ojczystych. Dotychczas wszelkie zmiany zaproponowane przez MEN dyskutowane były w poszczególnych krajach lub placówkach oświatowych. Konferencja w Malmö stała się punktem przełomowym w procesie konsultacyjnym.

Na konferencji w Malmö:

• po raz pierwszy 32-osobowa reprezentacja oświaty polonijnej, głównie z północnej Europy, spotkała się z przedstawicielami odpowiednich komisji Sejmu, Senatu oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Spraw Zagranicznych reprezentowanych na najwyższym szczeblu;
• po raz pierwszy, i to przez Panią Minister Katarzynę Hall osobiście, została zaprezentowana najnowsza wersja „Programu rozwoju oświaty polskiej za granicą i oświaty polonijnej na lata 2009-2011”;
• po raz pierwszy środowiska oświatowe mogły wspólnie skonfrontować własne poglądy na temat zachodzących i planowanych zmian z przedstawicielami władz polskich;
• po raz pierwszy dokonano kompleksowego przeglądu istniejących w poszczególnych krajach systemów, problemów, zagrożeń, propozycji rozwiązań i wzajemnych oczekiwań.

• Minister Edukacji Narodowej – Katarzyna Hall,
• Wiceminister Spraw Zagranicznych – Jan Borkowski,
• Przewodniczący Sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą – Marek Borowski,
• Wiceprzewodnicząca Sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą – Joanna Fabisiak,
• Wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji Edukacji , Nauki i Młodzieży – Tadeusz Sławecki,
• Członek Senackiej Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą,
• Wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Kultury – Barbara Borys-Damięcka,
• Prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska – Maciej Płażyński,
• Ambasador RP w Królestwie Szwecji – Michał Czyż.

W skład delegacji Ministerstwa Edukacji Narodowej obok samej minister, wchodziła dr Grażyna Czetwertyńska, kierująca pracami nad nową „Podstawą programową dla uczniów polskich za granicą” oraz Dyrektor Zespołu Szkół dla Dzieci Obywateli Polskich Przebywających Czasowo za Granicą Magdalena Bogusławska. Ministerstwo Spraw Zagranicznych reprezentowała również Zastępca Dyrektora Departamentu Współpracy z Polonią Marta Sęk Spirydowicz.

• SESJA I – „Problemy i oczekiwania”, w której uczestnicy konferencji omówili problemy  nauczania języka polskiego w swoich krajach, wskazali na sposoby ich rozwiązania i wyrazili  oczekiwania.
• SESJA II – „Program rozwoju oświaty polskiej za granicą i oświaty polonijnej”, w której  Minister Edukacji Narodowej Katarzyna Hall wygłosiła referat wprowadzający do pierwszego,  głównego tematu konferencji, referat pełen zarówno przyszłościowych wizji jak i nowych  strukturalnych rozwiązań.
• SESJA III – „Podstawa programowa dla uczniów polskich za granicą”, w której dr Grażyna  Czetwertyńska przedstawiła uczestnikom nową „Podstawą programową dla uczniów polskich za  granicą”.
• SESJA IV – „Nasz punkt widzenia”, w której wygłoszono 8 referatów związanych z oświatą  polonijną w Europie.  

• do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego prof. Jerzego Buzka i Prezydenta Litwy Dalii  Grybauskaitė w obronie polskich szkół na Litwie;
• Kanclerza Niemiec dr Angeli Merkel w sprawie sytuacji oświaty polskiej w Niemczech
• do władz polskich w sprawie lokali Szkoły Polskiej w Paryżu i pilnego uregulowania statusu  prawnego Szkolnych Punktów Konsultacyjnych.

• stworzenia specjalnych jednolitych programów kształcenia,
• opracowania specjalnych podręczników dla polskich dzieci zamieszkałych za granicą,
• utworzenia efektywnego systemu wspierania oświaty polonijnej i oświaty polskiej za granicą,
• zawierania dwustronnych umów międzynarodowych regulujących kwestię nauczania w języku  polskim za granicą,
• stworzenia skutecznego monitoringu stopnia realizacji przez kraje osiedlenia  zobowiązań edukacyjnych dotyczących nauki języka ojczystego, a wynikających z regulacji Unii  Europejskiej i Rady Europy,
• wykorzystywania nowoczesnych technologii informacyjnych w nauczaniu języka polskiego na  odległość,
• opracowanie i wdrożenie standardów przygotowania merytorycznego i  metodycznego  nauczycieli pracujących w szkołach za granicą,
• zwiększenia dostępności systemu certyfikowania znajomości języka polskiego.

• podkreślili zarówno odpowiedzialność rodziców za kształcenie dzieci w języku ojczystym, jak i odpowiedzialność Państwa Polskiego za udzielanie pomocy różnym formom  oświatowym.
• Wyrazili uznanie dla nowo opracowanej, nieobligatoryjnej „Podstawy programowej dla uczniów  polskich uczących się za granicą” oraz grupy polskich i polonijnych ekspertów, którzy ją  opracowali.
• Uznali za podstawową sprawę zachowania zasady sprawiedliwości przy podziale środków oraz konieczność ewolucyjnego wprowadzania wszelkich zmian.
• Wielokrotnie wyrazili głębokie uznanie dla pomysłu i sposobu zorganizowania  konferencji oraz konieczność organizowania w przyszłości dalszych konsultacji tego typu.